Zora Petrović (Dobrica, Banat 1894 – Beograd 1962), slikar

Godine 1912. upisuje se u Umetničko-zanatsku školu u Beogradu. Profesori su joj Milan Milovanović, Đorđe Jovanović i Marko Murat. Godine 1915. prelazi u Budimpeštu gde je primljena na Kraljevsku Mađarsku Zemaljsku Slikarsku Veliku Školu, u klasu profesora Lajoša Deaka-Ebnera. 1918. godine, zajedno sa Ivanom Radovićem provodi dva meseca u slikarskoj koloniji u Nađbanji kod profesora Ištvana Retija. 1919 – 20. vraća se iz Budimpešte u Beograd gde upisuje treću, završnu godinu Umetničko-zanatske škole u Beogradu, koju završava sa odličnim uspehom. Profesor joj je Ljuba Ivanović. Kao „učiteljica veština” radila je u II ženskoj (realnoj) gimnaziji („Kraljice Marije”) u Beogradu 23 godine (1921 – 1944). 1921. godine postaje član „Udruženja likovnih umetnika” Beograda (ULU), koje 1945. godine prerasta u „Udruženje likovnih umetnika Srbije” (ULUS). Od 1924 – 1927. godine član je Društva srpskih umetnika „Lada” iz Beograda. Prvi studijski boravak Zore Petrović u Parizu je u periodu od 17. VII 1925. do 1. VIII 1926. godine, kada tokom druge polovine 1925. godine provodi dva meseca u Lotovoj slikarskoj školi. Od 1928. do 1931. godine član je umetničke grupe „Oblik”. Drugi studijski boravak u Parizu je 1937. 1938. godine postaje član umetničke grupe „Dvanaestorica” i kao „trinaesta” izlaže jedini put na II izložbi „Dvanaestorice” u Beogradu. Oko 1942. do 1944. je honorarni profesor slikarstva u Slikarskoj školi Mladena Josića. Posle oslobođenja, u periodu 1945 – 1946. godine, predaje istoriju umetnosti i crtanje u Gimnaziji za ratom ometene učenike. Potom je prebačena u VI mušku gimnaziju, a zatim u Žensku učiteljsku školu u kojoj radi sve do 1950. godine kada odlazi u starosnu penziju.

Od 1951 – 1954. godine član je grupe „Samostalni”. Od 1952. do 1962. godine Zora Petrović je zaposlena na Akademiji likovnih umetnosti u Beogradu kao redovni profesor.

Samostalne izložbe: Beograd i Sarajevo. Redovno izlagala na izložbama ULUS-a, sa Društvom „Lada“ i grupom „Dvanaestorica“. Učestvovala je na više izložbi jugoslovenskog slikarstva u inostranstvu. Dobitnik je „Oktobarske nagrade grada Beograda” za samostalnu izložbu decembra 1955. godine. Odlikovana je „Ordenom rada I reda”. Za dopisnog člana SANU izabrana je 1961. godine.

Literatura:

– M. B. Protić: Zora Petrović – izložba slika (povodom  četrdesetogodišnjice rada), Umetnički paviljon na Malom Kalemegdanu, Beograd 1960

– D. Đorđević: Zora Petrović, Prosveta, Beograd 1964.

– M. Stevanović, Zora Petrović, Zbornik Narodnog muzeja IV, Beograd, 1964.

– O. Janković: Umetnost kao život Zora Petrović, (tekst u katalogu retrospektivne izložbe), Galerija SANU, Beograd 1995.

– B. Burić: A Contribution to the Problem of Women’s Figuration in the Art of the Last Two Decades, Pro Femina, special issue, Beograd 1997.

Biografija preuzeta iz monografije „Fakultet likovnih umetnosti u Beogradu 1937 – 2012“, Fakultet likovnih umetnosti, Službeni glasnik, Beograd, 2012.

Izložba slika povodom četrdesetogodišnjice rada

Umetnički paviljon na Malom Kalemegdanu

od 20. do 29. aprila 1960. godine

Tekst Momčila Stevanovića o Zori Petrović

Zbornik Narodnog muzeja, Prosveta, Beograd, 1964.

Dve žene, 1935.

Narodni muzej u Beogradu

Ciganka sa foteljom i cvećem, 1958.

Ulje na platnu, 179 x 110 cm

Zora Petrović – protiv polno-rodne determinisanosti u životu i umetnosti

Autorka teksta: Milica Krstonošić, istoričar umetnosti

Zora Petrović kontinuirano se suprotstavljala pretpostavkama o pasivnoj društvenoj ulozi žene i ženskoj drugosti, odnosno inferiornosti u odnosu na muškarca, prisutnim u okviru patrijarhalne društvene strukture, dominantne društvene matrice u prvoj polovini 20. veka.

Suprotstavljanje je manifestovano u vidu samostalnog izbora umetničke profesije, čemu je prethodio otpor autoritetu, otelotvorenom u vidu oca, trgovca Jovana Petrovića, i ostvarivanja dvostrukog profesonalnog puta, netipičnog za onovremenu ženu – umetničkog (kreativnog) i pedagoškog (praktičnog).

U domenu motiva ženskog akta, dominatnog u njenom stvaralaštvu, Zora Petrović ostvarila je otklon od prikazivanja nagog ženskog tela kao objekta erotske stimulacije pogledom muškog, heteroseksualno orijentisanog posmatrača, karakterističnog za dotadašnju evropsku tradiciju ženskog akta. Nago žensko telo postalo je objekat identifikacije ženskog posmatrača.

Načinom na koji je slikala (energično, snažno) i odabirom motiva suprotstavila se polno-rodnoj determinisanosti u umetnosti, odnosno podeli na muškost i ženskost u umetničkom stvaralaštvu.

Stavovima o ženskoj seksulalnosti i glorifikacijom žene u njenoj istinitosti na svojim platnima, bez idealizacije, približila se odrednicama Drugog talasa feminizma, koji se razvijao u poznom periodu njenog života i stvaralaštva, početkom šezdesetih godina 20. veka, te se može smatrati jednom od njegovih preteča na ovim prostorima, mada se nikad javno nije deklarisala kao feministkinja.